May karapatan ang Pilipinas na ipagtanggol ang sarili nitong interes. Kasama roon ang pagsagot kapag may alegasyon ang Chinese Embassy laban sa ating mga opisyal. Hindi kailangang tanggapin ang bawat pahayag ng Beijing para lang masabing maayos tayong kausap.
Pero gusto kong malinaw kung ano ang ipinagtatanggol ko. Philippine rights, the safety of our people, and our ability to make decisions under our own laws. Kapag may maling sinabi ang isang Filipino official, dapat itama rin. Mas matibay ang posisyon natin kapag kaya nitong harapin ang sariling record.
Kaya sa palitan nina Jay Tarriela, Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr., at ng Chinese Embassy, kailangang lampasan ang sagutan. Ano ang alegasyon? Ano ang kayang patunayan? At ano ang epekto nito sa Pilipinas?
SINO ANG NAGPATIGIL NG OIL TALKS?
Sa November 3 report tungkol sa kanilang palitan, ibinalik ng Chinese Embassy kay Teodoro ang sisi sa kawalan ng resulta ng oil and gas negotiations. Nauna nang sinisi ni Tarriela ang China sa pagpigil sa paggamit ng resources sa Recto Bank.
Sumagot si Teodoro na si Rodrigo Duterte ang nagpatigil ng negotiations noong 2022, sa payo ni then-Foreign Affairs Secretary Teodoro Locsin Jr. Constitutional concerns ang ibinigay niyang dahilan.
May historical record na kailangang isama rito. Noong June 23, 2022, iniulat na ni Reuters ang announcement ni Locsin na tapos na ang negotiations. Locsin identified Duterte as the President who ordered their termination. Hindi malinaw sa report kung kailan mismo ginawa ang desisyon.
That supports Teodoro’s account of who ordered the termination. Pero hindi nito awtomatikong sinasagot ang bawat alegasyon tungkol sa nangyari bago o pagkatapos noon. Kung may ibang ginawa si Teodoro na tinatawag ng embassy na sabotage, dapat tukuyin nito ang action, date, at ebidensiya.
Hindi sapat ang malawak na paratang para maipasa sa isang tao ang buong responsibilidad.
At hindi rin kailangang ipilit na literal na napagpalit ng embassy sina Gilberto Teodoro at Teodoro Locsin. The reported embassy post included material identifying Gilberto Teodoro. Mas makabuluhan ang pagsuri sa mismong accusation kaysa gawing sentro ang posibleng kalituhan sa pangalan.
BAKIT HINDI PUWEDENG BASTA PUMIRMA?
Madaling sabihin na makipagkasundo na lang para magamit ang langis at gas. Pero bago pumirma, kailangang sagutin kung sino ang may control, anong batas ang susundin, at kung may karapatang isinusuko ang Pilipinas sa terms ng agreement.
Article XII of the Constitution places the exploration, development, and use of natural resources under the State’s full control and supervision. May pinapayagan ding agreements with foreign-owned corporations for technical or financial assistance, subject to constitutional and legal conditions.
So hindi tama ang blanket statement na bawal ang lahat ng foreign participation. The actual terms have to be examined. Hindi rin sapat na tawaging cooperation ang isang arrangement para maging katanggap-tanggap ito.
Nanalo ang Pilipinas sa 2016 arbitration under the United Nations Convention on the Law of the Sea. The award addressed maritime entitlements and the legality of particular Chinese actions. Hindi nito ibinigay sa Pilipinas ang buong South China Sea o pinagdesisyunan ang sovereignty over every disputed island.
Hindi natin kailangang palakihin ang ruling para ipagtanggol ito. May sapat na legal substance ang panalo natin.
Para sa akin, anumang energy agreement should begin with respect for Philippine rights. Kung may proposal, ipakita ang terms. Filipinos deserve to know what their government would accept, what it would retain, and who would benefit.
.jpg){kind=link}
ANG PAGDALO AT ANG REKLAMO SA INVITATION
May hiwalay ding sagutan tungkol sa ASEAN Defence Ministers’ Meeting-Plus sa Cebu. Inakusahan ng China ang Philippine side ng paglalagay ng obstacles sa participation nito.
Sa November 3 Palace briefing, tinanggihan ni Claire Castro ang obstruction allegation at itinuro na nakadalo ang China through its defense attaché, Senior Captain Yang Lei.
That attendance answers whether China participated. Hindi nito, by itself, sinasagot kung sapat ang notice o kung ano ang buong exchange ng invitations and replies. Those questions need their own records.
Ganoon din sa alegasyon na may ibang ASEAN countries na tumutol sa ginawa ng Pilipinas. Hindi dapat maging established fact ang isang claim dahil lang inulit ito sa isang embassy statement. Sino ang tumutol, at saan makikita ang kanilang position?
As a Filipino, I want our officials to answer with documents whenever possible. Kung tama ang handling natin, ilabas ang record that supports it. Kung may pagkukulang, ayusin. Walang pakinabang sa bansa ang pagtatanggol sa isang procedural mistake dahil lang ayaw nating mapintasan.
MAY LIMITASYON ANG DIPLOMATIC COURTESY
Iniulat ng Philippine Star noong November 7 na tinawag ni Teodoro na “a threat of censorship” ang criticism ni Wang Yi against certain Filipino politicians. That was Teodoro’s characterization. Hindi iyon ebidensiya na may naipatupad nang censorship measure.
Pero may lehitimong tanong sa likod ng reaksiyon niya: hanggang saan dapat i-adjust ng ating mga opisyal ang kanilang pananalita para hindi magalit ang Beijing?
Para sa akin, dapat maging accurate at responsable ang kanilang statements. Hindi nila kailangang humingi ng pahintulot sa China para ipaliwanag ang Philippine position.
Diplomacy needs people who can keep talking through disagreement. Kasama sa trabaho ang pakikinig sa kabilang panig. Pero ang pakikinig does not oblige us to accept an accusation that has not been supported.
At hindi dapat mauwi ang usapang ito sa personal loyalty kay Tarriela o Teodoro. Their statements deserve support when the evidence supports them. Their mistakes should remain open to correction.
Ang dapat kong itanong bilang Filipino: nakatutulong ba ang kanilang ginagawa para maprotektahan ang ating mga karapatan? May malinaw bang paliwanag sa publiko? May resulta bang higit sa magandang sagot sa social media?
I support a Philippines that can negotiate without apologizing for having rights. Kasama roon ang tapang na sumagot sa Beijing, at ang disiplina na walang idadagdag sa ebidensiya para lang mas malakas ang dating.